HIPOTIROIDI-TIROID YETMEZLIGI- GUATR- Prof.Dr. Metin Ozata
Guatr, Nodul,Tiroit, Hipotiroidi, Az Calisan Tiroid
Prof.Dr. Metin Ozata
Tiroid ve Endokrin Uzmani
Ahmet Mithat Efendi Caddesi No: 12/3
Kalamis-istanbul
Tel: 0 216 3486519
HIPOTIROIDI VEYA TIROID YETMEZLIGI NEDIR?
Hipotiroidi tiroid bezinin az hormon salgilasiyla olusan hastaliktir. Tibbi olarak buna HIPOTIROIDI adi verilir. Tiroid yetmezliginin bircok nedeni vardir. En onemlisi Hashimoto hastaligi, ameliyat sonrasi ve radyoakatif iyod tedavisi sonrasi gelismesidir.
Kaynak:
99 SAYFADA TIROID, Is Bankasi yayini, Prof Dr Metin Ozata, 2008
TEDAVI ICIN KIME BASVURMALI?
Hipotiroidi tedavisi icin bir ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz. Endokrin uzmanlari tiroid hastaliklari uzmanidir ve sizin tedavinizi ayarlar.
HIPOTIROIDI VEYA TIROID YETMEZLIGI
Tiroid bezinin az calismasina hipotiroidizm adi verilir. Hipotiroidizm tiroid bezinin az hormon salgilamasi nedeniyle olusan bir hastaliktir. Kan dolasiminda tiroid hormonlari (T4 ve T3) dusuk oldugundan metabolizma yavaslar ve bu duruma bagli sikayet ve belirtiler ortaya cikar.
Hipotiroidiye neden olan hastaliklarin basinda Hashimoto tiroiditi denilen ve tiroid bezinin nedeni bilinmeyen bir sekilde hasara ugramasiyla olusan bir hastalik vardir. Hashimoto tiroiditinde once guatr vardir, ancak yillar icinde bez kuculur ve hormon salgilayamaz. En onemli ozelligi bu hastalarin kanlarinda anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlarinin cok yuksek olmasidir.
Hipotiroidiye neden olan diger nedenlerden birisi de tiroid bezi ameliyatlaridir. Tiroid ameliyati sonrasi hormon salgilayacak kadar yeteri kadar doku kalmayinca hipotiroidi gelisir. O nedenle tiroid ameliyati geciren hastalarda tiroid hormonlarini olcmek ve izlemek gerekmektedir.
Radyoaktif iyod tedavisi yapilan hastalarda da tiroid bezi tahrip edildiginden yeteri kadar hormon salgilanamayacagindan dolayi hipotiroidi gelisir.
Bazen nadir olarak bazi ilaclar (lityum, amiodaron, interferon, interlokin) ve bas ve boyuna yapilan radyoterapi (isin tedavisi) sonrasi hipotiroidi gelisebilir.
Hipotiroidi ayrica seker hastalarinda, kansizligi olanlarda, romatoid artriti olanlarda sik gorulur. 60 yasin uzerindeki kadinlarda da sik bulunur. Kanda yag duzeyleri (Kolesterol, trigliserid gibi) yuksek hastalarda da hipotiroidi yonunden arastirma yapmak gerekir. Ayrica depresyonu olan hastalarda, cocugu olmayan veya adet duzensizligi olan kadinlarda da hipotiroidi aranmalidir
Hipotiroidisi olan ve ilac kullanmayan bir hastada su sikayetler ve belirtiler olabilir :
1. halsizlik, gucsuzluk, kolay yorulma
2. usume, soguga tahammulsuzluk
3. seste kisiklik ve kalinlasma
4. el, yuz ve bacaklarda sislik
5. Goz etrafinda sislik
6. ciltte kuruma, kabalasma veya kalinlasma
7. saclarda dokulme
8. kas kramplari
9. depresyon, uyku bozuklugu, uyku hali
10. kabizlik
11. kadinlarda adet bozuklugu
12. kilo alma
13. hafizanin zayiflamasi, hatirlamada zorluk
14. nabiz sayisinda azalma
15. Hareketlerde yavaslama
16. terlemede azalma
LABORATUVAR TETKIKLERI VE TESHIS
En onemli test TSH olcumudur. TSH duzeyi normalin uzerinde (>4 IU/L) cikarsa bu hastada hipotiroidi vardir. Serbest T4 duzeyleri ise kanda dusuk bulunur. Serbest T4 duzeyi dusuk, TSH duzeyi yuksek bir hastada asikar hipotiroidi vardir. Sadece TSH yuksek ancak T4 ve T3 duzeyi normal ise buna subklinik hipotiroidi denir. Bu durum hafif derecede tiroid yetmezligidir, ancak tedavi edilmesi gerekir. Tedavi edilmezse % 5 hastada asikar hipotiroidiye neden olur.
Serbest T4 dusuk ve TSH yuksek ise hipotiroidi tanisi konur. Serum T3 duzeyleri degiskendir ve bazen normal sinirda olabilir. Asikar hipotiroidide TSH genellikle > 20 IU/L’dir. Subklinik hipotiroidi de ise TSH 4-20 IU/L arasindadir. Anti-TPO ve anti- TG antikorlar yuksek ise hipotiroidi Hashimoto tiroiditi nedeniyle olusmustur.. Tam kan sayimi yapilan hipotiroid hastalarin % 30-40’inda kansizlik (anemi) % 15’inde demir eksikligi saptanir. Ayrica B12 vitamin eksikligi de olabilir. Kreatinin fosfokinaz (CPK) ve prolaktin (PRL) duzeyleri yuksek olarak bulunabilir. PRL duzeyleri tum hastalarda yuksek degildir ve hipotiroidideki menstruasyon duzensizliklerinden sorumlu degildir. PRL duzeylerinde orta derecede bir yukseklik olusur ve tiroid hormonu tedavisiyle duser. Eger hasta otiroid hale geldigi halde prolaktin yine yuksek ise diger nedenler arastirilir.
Ayrica CRP, SGOT (AST), SGPT (ALT), GGT, laktat dehidrogenaz (LDH) ve amilaz enzimlerinde yukselmeler olabilir. Bu enzimlerden en fazla yukselen CPK’dir. Hipotiroid hastalarda kan yaglarinda yukseklik (hiperlipidemi) vardir. Trigliserit duzeylerinde hafif artis olurken, total kolesterol, LDL kolesterol duzeylerinde artma olur. Eger hasta tedavi olmaz ise kan yaglari yuksek olarak bulunacagindan koroner arter hastaligi riski artar.
TEDAVI
Hipotiroidi OMUR BOYU tedavi edilmesi gereken bir hastaliktir. Cok nadir olarak Hashimoto tiroiditli hastalarda % 10-20 oraninda kendiliginden duzelme olabilir.
Hipotiroidi tedavisi kanda eksik olan tiroid hormonlarinin normale gelmesi icin tiroid hormon tabletleri verilerek yapilir.
Piyasada tiroid hormonu bulunan ilaclar Levotiron ve Tefor isimleriyle satilmaktadir. Bu iki ilac benzer ilaclardir ve biri bulunamazsa digeri kullanilabilir.
Levottiroksin ilaci hastaliginizin siddetine gore doktorunuzun onerdigi dozda baslanir ve belirli araliklarla kontrole cagrilarak ilacin dozu ayarlanir.
Tedavide hedef T4 duzeylerini normale getirmek ve TSH duzeyinin normal sinirlar icinde olmasini saglamaktir.
Ilac tedavisi omur boyu surecek bir tedavidir ve kesilmemelidir.
Belirli araliklarla kontrole giderek TSH duzeyine baktirmaniz gerekir. Bazen ilacin dozunu artirmak veya azaltmak gerekebilir.
Gebe kalan hipotiroid kadinlarda ilacin dozunu ayarlamak gerektiginden mutlaka gebeligin ilk ayi icinde kontrole gidilmelidir.
Levotiroksin ilaci ac karna alinmalidir. Diger ilaclar emilimini bozabileceginden ayni ogunde diger ilaclar alinmamalidir. Ozellikle demir ilaclari, antiasitler (Algel, Talcid gibi) veya kalsiyum ilaclari tiroid ilaclarinin emilimi bozarlar. Bu ilaclarla levotiron veya tefor alimi arasinda en az 4 saat aralik olmalidir.
Hashimoto tiroiditi olan hastalar mutlaka iyotsuz tuz yemelidir.
Kalb hastaligi olan hipotiroidili hastalarda bu ilaclar yan etki yapabileceginden sik kontrole gidilmelidir.
Hipotiroidili hastalarin bir kisminda (ozellikle Hashimoto tiroiditlilerde) anti-TPO ve anti-Tiroglobulin antikorlari yuksek olarak bulunur. Bu antikorlar hastaligi yapan veya olusturan protein yapisindaki maddelerdir. Tedavi ile bunlarin duzeylerinde azalma olmaz. Bunlarin duzeyini azaltacak bir ilac da henuz yoktur. Bu nedenle bu antikorlar dusmuyor diye uzulmeyiniz. Bu antikorlara tani kondugunda bakilmasi gerekir. Daha sonra tedavi takibinde bakilmasina pek gerek yoktur. Son yillarda selenyum alinmasinin bu antikorlari azalttigi saptanmissa da henuz arastirma asamasindadir. Selenyum kan duzeylerine bakmadan selenyum almayiniz.
KAYNAKLAR VE ONERILEN KITAPLAR
1. Prof. Dr. Metin Ozata, Tiroit Hakkinda Bilmeniz Gereken Her Sey , Epsilon yayinevi, 2005
2. Prof Dr Metin Ozata, 99 Sayfada Tiroid Hastaliklari, İs bankasi yayini, 2008
3. http://http://www.tiroit.org/
4.http://www.endokrinoloji.org
